O 22 de setembro de 2025, tras un acordo provisional co Parlamento Europeo, o Consello da Unión Europea adoptou un Regulamento destinado a evitar a perda de gránulos de plástico (tamén coñecidos como nurdles ) en toda a cadea de subministración, co fin de reducir a contaminación por microplásticos.
Un paso clave na política europea de “contaminación cero”
A norma ten como obxectivo establecer obrigas esixibles para os operadores implicados na manipulación, transporte e procesamento de gránulos de plástico, desde a produción ata a limpeza dos envases, incluído o transporte marítimo (artigo 1).
Estímase actualmente que as perdas de gránulos son a terceira maior fonte de microplásticos liberados involuntariamente ao medio ambiente na Unión Europea (considerando 5).
Alcance e principais obrigas
O Regulamento aplicarase aos operadores económicos que manipulen pellets de plástico en cantidades iguais ou superiores a cinco toneladas no ano anterior, aos operadores económicos que se dediquen á limpeza de contedores e cisternas de pellets, aos transportistas (da Unión Europea e de fóra da Unión) que operen no territorio da UE e aos expedidores, operadores, axentes e capitáns de buques que transporten pellets en contedores que entren ou saian dun porto dun Estado membro ou que fagan escala (artigo 1.2).
Este regulamento esixe, en xeral, que estas entidades garantan que se eviten as perdas; se estas se producen, o regulamento esixe medidas inmediatas para contelas e limpalas (artigo 3.1). Os operadores tamén deben notificar ás autoridades competentes de cada Estado membro cada instalación que operen ou controlen nese Estado, especificando se a instalación notificada manexa cantidades inferiores, iguais ou superiores a 1.500 toneladas de pellets ao ano. Ademais, antes de transportar pellets de plástico por primeira vez dentro da Unión, os transportistas deben notificar á autoridade competente do Estado membro no que estea establecido o transportista a súa participación (artigo 3.2).
Este regulamento tamén establece unha serie de obrigas para os operadores económicos en relación coa manipulación de pellets de plástico. Entre elas inclúense o desenvolvemento dun plan de xestión de riscos para cada instalación, tendo en conta a natureza e o tamaño da instalación e a escala das súas operacións; a instalación do equipo e a aplicación dos procedementos previstos no plan de xestión de riscos; e a notificación deste plan de xestión á autoridade competente (artigo 5.1). Os operadores económicos, os transportistas dentro da Unión Europea e os transportistas fóra da Unión tamén deben garantir que o seu persoal estea debidamente formado para cumprir o Regulamento e manter rexistros da cantidade anual estimada de perdas e das cantidades totais de pellets de plástico manipulados (artigo 5.6).
En canto ao transporte marítimo, establécense obrigas específicas, como o uso por parte dos expedidores de embalaxes de boa calidade que poidan soportar golpes e cargas, ou a colocación de contedores que conteñan gránulos de plástico debaixo da cuberta do buque, ou na medida do posible, a bordo en zonas protexidas das cubertas expostas (artigo 12).
Certificación
O artigo 6 establece un sistema de certificación obrigatorio para as empresas que manipulen máis de 1.500 toneladas de pellets de plástico ao ano, para garantir que os seus procesos cumpran os requisitos ambientais e de seguridade establecidos no anexo I. Esencialmente, as grandes empresas deben obter un certificado cada tres anos, as medianas cada catro anos e as pequenas cada cinco anos, dentro dos prazos establecidos a partir da entrada en vigor do Regulamento. Este certificado, emitido por un certificador autorizado tras inspeccións in situ, certificará que as instalacións contan cun plan de xestión de riscos axeitado para previr, conter e limpar posibles fugas ou perdas de pellets. Este plan debe incluír un mapa do lugar, a identificación das zonas de risco, os procedementos de manipulación e limpeza, os equipos utilizados e as funcións do persoal responsable.
Non obstante, as empresas que manexen menos de 1.500 toneladas ao ano quedan excluídas destas obrigas máis ambiciosas, xa que só están suxeitas a obrigas menos significativas, como notificar á autoridade competente do Estado membro onde se atopa a instalación un plan de xestión de riscos actualizado e renovar unha declaración responsable cada cinco anos.
Implicacións legais e seguintes pasos
Dado que esta norma é un Regulamento, será directamente aplicable en todos os Estados membros unha vez publicada no Diario Oficial da Unión Europea. Entrará en vigor 20 días despois da súa publicación. Moitas das disposicións serán aplicables 24 meses despois da súa entrada en vigor (como, por exemplo, as obrigas relativas á manipulación de gránulos de plástico do artigo 5). Establécese un período de transición de 36 meses para as disposicións relativas ao transporte marítimo.
Desde unha perspectiva xurídica, o regulamento introduce un novo estándar de dilixencia debida para a manipulación de materias primas plásticas. Tamén senta as bases para posibles sancións (artigo 20), máis alá das obrigas impostas aos Estados membros pola Directiva (UE) 2024/1203 do Parlamento Europeo e do Consello, relativa á protección do medio ambiente a través do dereito penal.
En xeral, o novo Regulamento da UE sobre as perdas de pellets de plástico representa un importante paso adiante na prevención da contaminación por microplásticos. Non obstante, cabe destacar a redución das obrigas para as empresas que manipulan menos de 1500 toneladas de pellets ao ano.
